Belangrijk vooraf: Er bestaat geen gesloten, gezaghebbende lijst van alle Nicolaaslegenden. De verhalenschat groeide ruim vijftien eeuwen lang in het Grieks, Latijn, Syrisch, Slavisch en in vele volkstalen. Handschriften voegen plaatselijke wonderen toe, combineren verhalen of veranderen namen en details. Deze uitgave behandelt daarom de volledige klassieke kern, de bekendste middeleeuwse uitbreidingen, enkele typerende oosters-orthodoxe regionale verhalen en, apart daarvan, de voornaamste Nederlandse Sinterklaasfolklore. Ze is breed, maar niet letterlijk uitputtend.
Redactionele uitgangspunten
- De historische Nicolaas was vermoedelijk bisschop van Myra in Lycië, in het huidige Turkije, en werd op 6 december herdacht. Over zijn leven bestaan geen eigentijdse biografische bronnen. De uitvoerige levensbeschrijvingen zijn eeuwen later geschreven. Zie de historische samenvatting van Livius en het overzicht Classic Sources.
- In deze tekst betekent legende niet “leugen”, maar een overgeleverd heiligenverhaal dat geloof, moraal, plaatselijke herinnering en verbeelding kan verbinden.
- Een datering bij een verhaal is de datering van de vroegst bekende tekstgetuige of van een invloedrijke versie, niet noodzakelijk het moment waarop het verhaal ontstond.
- De verhalen zijn naverteld en dus vrij als nieuwe redactionele tekst te gebruiken. Bij de beelden staat steeds de herkomst en hergebruikstatus. Download voor publicatie een eigen kopie via de bestands- of museumpagina; hotlink de voorbeeldafbeeldingen niet.
- Twee middeleeuwse verhalen noemen nadrukkelijk een Joodse hoofdpersoon en eindigen met bekering. Publiceer ze met historische duiding: ze weerspiegelen een christelijk-middeleeuwse beeldwereld en mogen niet als oordeel over hedendaagse Joden worden gepresenteerd.